DEME: grip op de logistiek offshore windpark

Van kade tot installatieschip

Het Belgische DEME is gespecialiseerd in maritieme bouwprojecten: baggerwerk, offshore-installatie en marien engineering. DEME bouwt op dit moment het offshore windpark Nordlicht in de Duitse Noordzee. Voor het transport van de funderingen zijn zeven bakken en vijf tugs (sleepboten) onderweg. De bakken worden door de tugs gesleept tussen de staalfabrikanten, het Kielkanaal, Rostock en Eemshaven. Met GPS-Buddy houdt DEME grip op al die bewegende assets, van de kade bij de fabrikant tot aan het installatieschip op zee.

Het projectteam gebruikt Flowter, het GPS-Buddy platform, voor vier taken: bakken en tugs realtime volgen, havenfacturen achteraf controleren aan de hand van de vastgelegde bewegingen, dagelijks rapporteren aan de opdrachtgever en het eigen management op de hoogte houden van wat er onderweg is. Achttien mensen uit logistiek en project controls kijken daarbij naar hetzelfde beeld.

Alles hangt aan het moment van hijsen

DEME is op Nordlicht de T&I-contractor: verantwoordelijk voor transport en installatie van de funderingen. Die fundering is een monopile, een stalen paal van tientallen meters lang en honderden tonnen zwaar, waarop de windturbine straks komt te staan. DEME vervoert die monopiles van de staalfabrikant naar het installatieschip op zee. In dat traject is timing essentieel.

Vanaf het moment dat een monopile bij de staalfabrikant op een bak wordt gehesen, is hij van DEME. De fabrikant moet de funderingscomponenten binnen de afgesproken tijd leveren. "De bakken vormen de interface tussen ons en de andere aannemers, de fabrikanten van het staal", zegt Lucas Vissers, die de aanbesteding voor Nordlicht meedeed. "Omdat die bakken precies op die interface zitten, helpt het tracken van die bakken om onze contractuele positie te beschermen."

Daarna moet DEME de fundering op tijd bij het installatieschip afleveren. De funderingen worden just in time geleverd aan de installatieschepen, zonder tussenstop. "Daarmee proberen we onze schepen zo veel mogelijk aan het werk te houden en te vermijden dat ze lang moeten wachten", zegt Lucas.

Bakken hebben geen stroom aan boord

Tugs zijn te volgen via AIS. Dat is standaard in de maritieme sector. Bakken hebben dat niet. Het zijn, in de woorden van Lucas, stalen schoendozen zonder eigen systeem om hun locatie door te geven. Er is geen motor, geen accu en geen stopcontact om iets op aan te sluiten. Toch is elke bak te volgen, en de oplossing sluit op drie manieren precies aan bij hoe DEME werkt.

Om te beginnen werkt het ook zonder stroom aan boord. Op elke bak zit een RFID-tag die jaren op een eigen batterij werkt. De tag zendt zijn signaal uit naar een XT-4 gateway die bij de kapitein van de tug in het stopcontact gaat. Die gateway stuurt alles door naar Flowter. Zo wordt een asset zonder stroomvoorziening zichtbaar via het schip dat hem sleept.

Daarnaast hoeft er niets vast ingebouwd te worden. De tugs zijn gecharterd. Ze zijn geen eigendom en na dit project kan de vloot er anders uitzien. Een vaste inbouw lag daarom niet voor de hand. De gateway gaat uit het stopcontact en mee naar het volgende schip.

Tot slot past de oplossing bij hoe bakken en tugs worden ingezet. Elke bak kan door elke tug gesleept worden, en er zijn meer bakken dan tugs. De combinaties wisselen dus continu.

Henri Casteleyn, verantwoordelijk voor de logistiek op het project: "Tug A vaart met barge 1, daarna vaart tug B met barge 1. Je wist niet altijd even goed welke bak werd versleept. Met een tracker op die bak zie je wel welke tug met welke bak aan het varen is. We hebben 7 bakken en 5 tugs rondvaren en dan nog twee installatieschepen. Dat is gewoon veel om overzicht op te houden, zeker met een team dat roteert."

Eén platform, vier functies

1. Live volgen wat er 's nachts gebeurd

De route naar Eemshaven loopt voor de monopiles via het Kielkanaal, tussen de Duitse Oostzee en de Duitse Noordzee. Aan beide kanten liggen sluizen. Er wordt veel gewacht en veel gemanoeuvreerd, en een konvooi dat 's nachts vertraging oploopt, schuift de hele dagplanning op. Ondertussen varen de schepen door terwijl het projectteam slaapt.

"Als je 's ochtends je pc opstart, zie je direct waar alle bakken en alle tugs zijn", zegt Lucas. "Is dat nog zoals gisteren toen we gingen slapen en volgens de planning, of is er ondertussen iets veranderd? Daar is Flowter heel handig in."

Het werkt ook voor de momenten waarop een bak ergens blijft liggen. Op sommige punten in de keten laat DEME een bak achter in een haven, zonder tug in de buurt. In Flowter blijft die zichtbaar, inclusief het tijdstip waarop hij daar aankwam. "We willen gewoon controle houden op onze assets", zegt Lucas. "En op Nordlicht hebben we heel wat assets in het water."

2. Havenfacturen controleren met de historie

De tweede toepassing stond vooraf niet op de lijst. Havens factureren met vertraging. Een ligplaats of een verhaling van de ene kade naar de andere komt soms pas twee weken later op de factuur, soms pas na twee maanden. Dan moet iemand nagaan of het klopt.

Henri: "Ik krijg nu facturen binnen van eind juni. Dan zegt zo'n haven: je bent de 15e juni binnengekomen en de 18e naar buiten gegaan. Dan ga ik in Flowter kijken of dat klopt. Ik heb te veel bewegingen om de hele dag bij te houden wie waar heeft gelegen. Dat gaat gewoon niet, ik heb andere dingen te doen. Voor die controle gebruik ik het nu nog heel veel."

Omdat de historie bewaard blijft, kan het team ook maanden later nog nakijken waar de bakken en tugs voeren. "Je weet binnen een paar maanden nog exact waar de tugs en de bakken in juli aan het varen waren", zegt Lucas.

3. Dagelijks rapporteren aan de opdrachtgever

DEME rapporteert elke dag aan de opdrachtgever welke bewegingen de bakken tussen de verschillende havens hebben gemaakt en hoe lang de loadouts bij de fabrikanten duurden. De data uit Flowter is daarvoor de onderlegger.

Dat scheelt navraag. Vragen over een transport belanden minder vaak bij een collega of bij een externe partij, omdat het antwoord al op het scherm staat. De cijfers die in de rapportage terechtkomen, komen uit dezelfde bron als het beeld waar het team zelf op stuurt.

4. Het eigen management op de hoogte houden

Binnen DEME leeft dezelfde vraag. "Ons management is natuurlijk geïnteresseerd in waar die bakken zijn", zegt Lucas. "Op dit moment wacht ons installatieschip de Orion op monopiles. We weten dat die bak onderweg is naar Eemshaven, en we willen kunnen rapporteren wanneer we denken dat hij er gaat zijn."

Logistiek en project controls kijken daarbij naar hetzelfde scherm met verschillende vragen. Logistiek volgt de uitvoering van het transport, project controls de voortgang en de onderbouwing richting klant.

Wat het oplevert

Na drie maanden uitvoering ziet het projectteam de volgende resultaten:

Eén centrale bron voor de locatie van bakken, tugs en logistieke assets, waar 18 mensen naar dezelfde informatie kijken.
Zicht op assets zonder eigen stroomvoorziening, via tags en de gateways op de gecharterde tugs.
Minder tijd kwijt aan het verzamelen en verifiëren van locatiegegevens via e-mail, telefoon of externe partijen.
Afwijkingen, stilstand en onverwachte bewegingen worden sneller zichtbaar voor logistiek en project controls.
Havenfacturen die maanden later binnenkomen, zijn te controleren aan de hand van de vastgelegde historie.
Dagelijkse rapportage aan de klant over bewegingen en de duur van loadouts, op basis van vastgelegde data.

Klaar voor Nordlicht 2

DEME beheert maritieme en offshore projecten van engineering en logistiek tot uitvoering, met een eigen vloot en een sterke nadruk op datagedreven werken. Volgend jaar begint de installatie van Nordlicht 2. Of daarbij dezelfde tugs worden gecharterd, is nog niet bekend. Voor de opzet met losse gateways en tags maakt dat weinig uit. Lucas: "Het Flowter platform heeft ons gegeven waar we naar zochten. Op een heel interessante manier in ons geval."

Grip op de logistiek achter een offshore windpark